संघर्षातून उजळलेला ज्ञानदीप जनार्दन कदम गुरुजींची प्रेरणादायी ३५ वर्षांची शिक्षणसेवा

संघर्षातून उजळलेला

 ज्ञानदीप

जनार्दन कदम गुरुजींची

 प्रेरणादायी ३५ वर्षांची शिक्षणसेवा

एखाद्या माणसाची महानता त्याने किती कमावले यावर नाही, तर त्याने किती जीवने घडवली यावर ठरते. महाबळेश्वरच्या निसर्गरम्य परिसरात, गिरिस्थानच्या एका कोपऱ्यात, साध्या शाळेत उभे राहून जनार्दन कदम गुरुजींनी हे सिद्ध केले आहे की खऱ्या शिक्षकाच्या हातात समाज घडवण्याची अफाट ताकद असते.

मातीतून उगवलेला वटवृक्ष

आठ भावंडांमध्ये चौथे अपत्य असलेल्या कदम गुरुजींच्या घरात आई-वडील निरक्षर होते. हाताशी तुटपुंजी साधने होती, पण मनात अथक जिद्द होती. याच जिद्दीच्या बळावर त्यांनी स्वतःचे शिक्षण पूर्ण केले. सातारा येथील प्रतिष्ठित महात्मा फुले अध्यापक विद्यालयातून अध्यापक पदवी संपादन करून त्यांनी आपल्या जीवनातील नव्या अध्यायाची सुरुवात केली.

सप्टेंबर १९९१ मध्ये गिरिस्थान नगरपरिषद मुलींची शाळा क्रमांक २, महाबळेश्वर येथे एका तरुण शिक्षकाने प्रथमच वर्गात पाऊल ठेवले. त्या वेळी कदाचित त्यांनाही ठाऊक नव्हते की हे पाऊल पुढील ३५ वर्षांच्या अविस्मरणीय प्रवासाची सुरुवात ठरणार आहे.

३५ वर्षांचा दीपस्तंभ

तीन दशकांहून अधिक काळ त्यांनी या शाळेला आपले घर मानले. त्यापैकी तब्बल २८ वर्षे वरिष्ठ मुख्याध्यापक म्हणून शाळेची धुरा समर्थपणे सांभाळली. शाळा म्हणजे केवळ चार भिंती आणि एक फळा नसतो, हे त्यांनी आपल्या कार्यातून वेळोवेळी सिद्ध केले.

विद्यार्थिनींची गुणवत्ता वाढावी यासाठी त्यांनी रात्र अभ्यासिका सुरू केली. अभ्यासात मागे राहिलेल्या मुलींसाठी सेमी अभ्यासक्रम राबविला. हे उपक्रम केवळ शैक्षणिक प्रयोग नव्हते, तर एका समर्पित शिक्षकाच्या तळमळीचे प्रतीक होते.

त्यांच्या अथक परिश्रमांचे फलित म्हणजे २००९ मध्ये त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली चार विद्यार्थिनी जवाहर नवोदय विद्यालयासाठी पात्र ठरल्या. मुलींच्या शाळेसाठी हे यश अत्यंत उल्लेखनीय होते. तसेच त्यांच्या नेतृत्वाखाली शाळेला केंद्रस्तर संलग्न पीएम श्री शाळेचा मान प्राप्त झाला, जे त्यांच्या दूरदृष्टीचे आणि नेतृत्वगुणांचे आणखी एक उज्ज्वल उदाहरण आहे.

हजारो जीवनांत पेटवलेले दिवे

आज त्यांचे विद्यार्थी विविध क्षेत्रांत यशस्वीपणे कार्यरत आहेत. कोणी डॉक्टर म्हणून रुग्णसेवा करत आहे, कोणी वकील म्हणून न्यायाचे रक्षण करत आहे, कोणी अधिकारी म्हणून प्रशासनाची धुरा सांभाळत आहे, तर कोणी उद्योजक म्हणून रोजगारनिर्मिती करत आहे. या प्रत्येक यशामागे एका शिक्षकाची अदृश्य प्रेरणा आहे — जनार्दन कदम गुरुजींची.

संस्कारशील कुटुंब — यशाचे मूळ

कदम गुरुजींच्या यशात त्यांच्या कुटुंबाचा सहभागही तितकाच महत्त्वाचा आहे. पत्नी वैशाली कदम या स्वतः जिल्हा परिषद शाळेत मुख्याध्यापिका आहेत. दोघांनीही आयुष्यभर शिक्षणसेवेचा ध्यास घेतला. चिरंजीव राजेंद्र कदम यांनी बी.ई. (सिव्हिल) शिक्षण पूर्ण करून आज कुमरोशी परिसरात उद्योग क्षेत्रात कार्यरत आहेत. कन्या डॉ. राजनंदिनी कदम या एम.डी. बालरोगतज्ज्ञ म्हणून लहान मुलांच्या आरोग्यसेवेत योगदान देत आहेत.

हे कुटुंब म्हणजे एक जिवंत प्रेरणा आहे. ज्यांनी आयुष्यभर इतरांच्या मुलांना घडवले, त्यांच्या स्वतःच्या मुलांनीही समाजात आपले वेगळे स्थान निर्माण केले आहे.

एका युगाचा सन्मानार्ह समारोप

आज वयाची ५८ वर्षे पूर्ण करताना आणि ३५ वर्षांच्या प्रदीर्घ सेवाकाळाचा सुवर्णअध्याय संपवत असताना, कदम गुरुजी मागे वळून पाहतात तेव्हा त्यांना दिसतात हजारो चेहरे, हजारो स्वप्ने आणि त्या प्रत्येक स्वप्नाला आकार देणारे त्यांचे स्वतःचे कष्ट.

संघर्षातून जन्मलेला हा ज्ञानदीप आज पिढ्यान्पिढ्यांसाठी प्रेरणास्त्रोत ठरला आहे. एका निरक्षर कुटुंबातील मुलाने शिक्षणाच्या बळावर स्वतःचे आयुष्य उजळवले आणि त्या उजेडाने समाजालाही प्रकाशमान केले. हीच जनार्दन कदम गुरुजींची खरी ओळख आणि हीच त्यांच्या आयुष्याची अमूल्य शिदोरी आहे.

कदम गुरुजींना निवृत्तीनंतरच्या आयुष्यासाठी मनःपूर्वक शुभेच्छा! त्यांच्या अनुभवाचा, मार्गदर्शनाचा आणि संस्कारांचा प्रकाश पुढील अनेक पिढ्यांना प्रेरणा देत राहो, हीच सदिच्छा.

— जितेंद्र कारंडे
माझं गाव माझी बातमी