मधाळ स्वप्नांना मिळाले पंख! 'मधाचे गाव' योजनेतून १० गावांत रोजगाराची नवी पहाट; ५ कोटी १ लाखांचा निधी मंजूर

 मधाळ स्वप्नांना मिळाले पंख! 'मधाचे गाव' योजनेतून १० गावांत रोजगाराची नवी पहाट; ५ कोटी १ लाखांचा निधी मंजूर

महाबळेश्वर प्रतिनिधी :

 ग्रामीण महाराष्ट्रातील शेतकरी व युवकांच्या हाताला काम आणि घराला उत्पन्न मिळावे, या उद्देशाने महाराष्ट्र राज्य खादी व ग्रामोद्योग मंडळाने राबविलेल्या 'मधाचे गाव' या अभिनव योजनेने आता मूर्त स्वरूप घेण्यास सुरुवात केली आहे. २०२५–२६ या आर्थिक वर्षासाठी राज्यातील दहा निवडक गावांना एकूण ५ कोटी १ लाख रुपयांचा निधी मंजूर करण्यात आला असून, या माध्यमातून मधपाळांना प्रशिक्षण, आधुनिक साहित्य आणि पायाभूत सुविधा उपलब्ध करून दिल्या जात आहेत.

---

 दहा जिल्ह्यांतील दहा गावे, एक समान स्वप्न

मंडळाचे अध्यक्ष (राज्यमंत्री दर्जा) रवींद्र साठे यांनी सांगितले की, या योजनेच्या पहिल्या टप्प्यात राज्यातील विविध जिल्ह्यांमधून एकूण दहा गावांची निवड करण्यात आली आहे. त्यात पालघर जिल्ह्यातील घोलवड, नांदेड जिल्ह्यातील भंडारवाडी, नंदूरबार जिल्ह्यातील बोरझर, हिंगोली जिल्ह्यातील काकडदाभा, नाशिक जिल्ह्यातील चाकोरे, अहिल्यानगर जिल्ह्यातील उड्डाणे, परभणी जिल्ह्यातील शेलमोहा, वर्धा जिल्ह्यातील सिंधीविहीर, सातारा जिल्ह्यातील सालोशी आणि अमरावती जिल्ह्यातील आमझरी या गावांचा समावेश आहे. या दहाही गावांमधील ३४८ मधपाळांची काळजीपूर्वक निवड करण्यात आली असून, त्यांना दहा दिवसांचे सखोल तांत्रिक प्रशिक्षण देण्यात आले आहे.

---

 दोन प्रकारच्या मधमाशांसाठी विशेष नियोजन

या योजनेचे वैशिष्ट्य म्हणजे केवळ एकाच प्रकारच्या मधमाशीवर अवलंबून न राहता दोन वेगळ्या प्रकारांसाठी स्वतंत्र गावे विकसित केली जात आहेत. सात गावांमध्ये सातेरी मधमाशी पालन केले जाणार असून उर्वरित तीन गावांमध्ये 'बी हंटर्स' संकल्पनेतून आग्या मधमाशांपासून मध संकलनाचे तंत्र विकसित केले जाणार आहे. या योजनेअंतर्गत लाभार्थ्यांना एकूण १,६५० सातेरी सागवानी मधपेट्या, ९२८ आग्या संरक्षक पोशाख आणि २५ आग्या किट वितरित केले जाणार आहेत. विशेष म्हणजे हे सर्व साहित्य ९० टक्के शासकीय अनुदान आणि केवळ १० टक्के लाभार्थ्यांची स्वगुंतवणूक या तत्त्वावर, कोल्हापूर येथील मंडळाच्या कार्यशाळेमार्फत पुरवले जात आहे. त्यामुळे आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांनाही या योजनेचा लाभ घेणे शक्य होणार आहे.

---

 गाव बनणार 'मध पर्यटन' केंद्र

योजनेचे काम केवळ उत्पादनापुरतेच मर्यादित नाही. तिसऱ्या टप्प्यात प्रत्येक गावात सामाईक सुविधा केंद्र आणि माहिती दालन उभारण्यासाठी प्रत्येकी १५ लाख रुपयांचा निधी वर्ग करण्यात आला आहे. गावाच्या प्रवेशद्वारावर दर्शनी कमान, सेल्फी पॉईंट, दिशादर्शक फलक आणि माहिती दालन अशी विविध कामे सध्या प्रगतीपथावर आहेत. ही गावे भविष्यात 'मध पर्यटन' केंद्र म्हणून विकसित होतील, असा विश्वास साठे यांनी व्यक्त केला. यामुळे मध उत्पादनाबरोबरच पर्यटनातूनही स्थानिकांना अतिरिक्त उत्पन्न मिळण्याचा मार्ग खुला होणार आहे.

---

 सालोशी भेटीत मधपाळांशी थेट संवाद

मंगळवारी अध्यक्ष रवींद्र साठे यांनी सातारा जिल्ह्यातील सालोशी (ता. महाबळेश्वर) येथे सुरू असलेल्या प्रशिक्षण वर्गाला प्रत्यक्ष भेट देऊन मधपाळांशी थेट संवाद साधला. त्यांनी योजनेच्या प्रगतीचा आढावा घेतला, लाभार्थ्यांच्या अडचणी जाणून घेतल्या आणि आवश्यक मार्गदर्शन केले. मंडळाच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी गीतांजली बाविस्कर यांच्या मार्गदर्शनाखाली विविध स्तरांवर काम गतीने सुरू असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

या भेटीप्रसंगी उपमुख्य कार्यकारी अधिकारी नित्यानंद पाटील, मध संचालनालयाचे संचालक रघुनाथ नारायणकर, जिल्हा ग्रामोद्योग अधिकारी निसार तांबोळी, सरपंच नंदा चव्हाण, उपसरपंच विठ्ठल मोरे, संपत शेलार यांच्यासह स्थानिक पदाधिकारी व मोठ्या संख्येने मधपाळ उपस्थित होते.

---

 स्वावलंबनाची नवी वाट

'मधाचे गाव' ही योजना केवळ मध उत्पादनापुरती मर्यादित नसून ती ग्रामीण अर्थव्यवस्थेच्या सर्वांगीण विकासाचा भाग आहे. या योजनेमुळे ग्रामीण भागातील युवक, शेतकरी आणि महिलांना स्वावलंबनाची ठोस संधी मिळणार असून स्थानिक अर्थव्यवस्था अधिक बळकट होईल, असा विश्वास उपस्थित मान्यवरांनी व्यक्त केला. मधाच्या गोडव्यासारखीच ही योजना ग्रामीण महाराष्ट्राच्या जीवनातही गोडवा आणण्याची क्षमता बाळगते, हे निश्चित.