महाबळेश्वर तालुक्यात वनविभागाच्या दोन कारवायांची चर्चा रंगली; स्थानिकांवर तत्पर कारवाई, धनाढ्यांवर मौन?
✍️ जितेंद्र करंडे,
प्रतापगड प्रतिनिधी
महाबळेश्वर – महाराष्ट्राचे नंदनवन म्हणून प्रसिद्ध आणि जागतिक वारसा स्थळाच्या यादीत समाविष्ट असलेले महाबळेश्वर पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आले आहे. यावेळी चर्चेचा विषय ठरला आहे वनविभागाने अलीकडेच केलेल्या दोन स्वतंत्र कारवाया, ज्यामुळे प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर आणि दुहेरी निकषांवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहे.
एका बाजूला महाबळेश्वर येथील फाउंटन हॉटेलच्या व्यवस्थापकावर झालेली कारवाई, तर दुसरीकडे भेकवली (ता. महाबळेश्वर) गावातील काही ग्रामस्थांवर झालेली तात्काळ दंडात्मक कारवाई, या दोन्ही घटनांनी स्थानिकांमध्ये संताप आणि चर्चा पेटवली आहे.
🌲 फाउंटन हॉटेलवर कारवाई — ‘मैला युक्त’ पाणी जंगलात सोडण्याचा प्रकार
मिळालेल्या माहितीनुसार, महाबळेश्वरमधील प्रसिद्ध फाउंटन हॉटेल या प्रतिष्ठित पर्यटन व्यवसायिक ठिकाणावरून मागील अनेक महिन्यांपासून सांडपाणी (मैला युक्त) थेट जंगल परिसरात सोडले जात होते. स्थानिक नागरिकांनी याची दखल घेत तक्रार केल्यानंतर वन विभागाला हे प्रकरण उघड झाले.
यानंतर विभागाने हॉटेल व्यवस्थापनावर कारवाई केली. तथापि, नागरिकांच्या मते ही कारवाई “दाखवण्यासाठी” झाली असून, पर्यावरणाला दीर्घकाळ झालेल्या हानीबाबत कोणतीही ठोस कार्यवाही दिसत नाही.
“महाबळेश्वरची जैवविविधता आणि जंगल परिसर अत्यंत संवेदनशील आहे. अशा मोठ्या हॉटेलकडून सांडपाणी जंगलात सोडले जाणे गंभीर पर्यावरणीय गुन्हा आहे. मात्र, वनविभागाने यावर वेळेवर लक्ष दिले नाही, हे प्रशासनाच्या निष्काळजीपणाचे उदाहरण आहे,”
असे पर्यावरणप्रेमींनी सांगितले.
🏡 भेकवली ग्रामस्थांवर तात्काळ गुन्हा दाखल
दुसरीकडे, भेकवली गावात गटार व्यवस्थापनाशी संबंधित काम सुरु असताना, वनविभागाने “जमिनीचा वापर अनधिकृत” असल्याच्या कारणावरून काही ग्रामस्थांविरुद्ध तात्काळ कारवाई करत गुन्हा नोंदवला.
या घटनेनंतर स्थानिक नागरिकांमध्ये तीव्र नाराजी व्यक्त करण्यात आली आहे.
“गावातील एखादे छोट्या प्रमाणात काम सुरु झाले की वनविभागाचे अधिकारी लगेच पोहोचतात. पण, जंगलतोड, मोठ्या बांधकामांवरील अनधिकृत अतिक्रमण, किंवा हॉटेलमधून सांडपाणी सोडण्यासारख्या गंभीर बाबींवर मात्र अनेक महिने दुर्लक्ष होते,”
असे एका ग्रामस्थाने सांगितले.
⚖️ दुहेरी निकषांवर टीका
या दोन्ही घटनांमुळे नागरिकांमध्ये असा सूर उमटला आहे की, वनविभाग स्थानिकांवर तत्परतेने कारवाई करतो, परंतु प्रभावशाली आणि आर्थिक दृष्ट्या बलाढ्य घटकांवर मात्र सौम्य भूमिका घेतो.
महाबळेश्वर परिसरातील पर्यावरणीय उल्लंघन, जंगलात होत असलेली अनधिकृत बांधकामे, आणि सांडपाणी प्रदूषण यावर अनेक वर्षांपासून तक्रारी होत आहेत, तरी विभागाकडून सातत्यपूर्ण कारवाई होत नाही, हीच वस्तुस्थिती नागरिक मांडत आहेत.
“वनविभागाने कायद्याचा एकच निकष ठेवावा. गावकऱ्यांवर दंडात्मक कारवाई आणि मोठ्या हॉटेलांवर मौन — हे चित्र बदलले पाहिजे,”
असा मतप्रवाह आता सामाजिक माध्यमांतूनही व्यक्त होत आहे.
🌱 पर्यावरण रक्षणाचा मुद्दा दुय्यम ठरतोय का?
महाबळेश्वर तालुक्याची ओळख हिरवागार डोंगररांगा, जैवविविधतेने नटलेली वनश्री आणि स्वच्छ हवामान अशी आहे. मात्र, गेल्या काही वर्षांपासून वाढत्या पर्यटनामुळे सांडपाणी व्यवस्थापन, कचरा विल्हेवाट, आणि जंगल क्षेत्रातील बांधकामे हे गंभीर प्रश्न निर्माण झाले आहेत.
अशा परिस्थितीत वनविभागाने न्याय्य आणि पारदर्शक पद्धतीने कारवाई करणे अपेक्षित असल्याचे पर्यावरण कार्यकर्त्यांचे मत आहे.
🔍 निष्कर्ष
महाबळेश्वरमधील या दोन घटनांनी पुन्हा एकदा प्रशासनातील प्राधान्यक्रमावर प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहे. लहान ग्रामस्थांवर त्वरित कारवाई, तर मोठ्या व्यावसायिकांवर विलंब — हा “दुहेरी मापदंड” दूर झाला नाही, तर महाबळेश्वरच्या पर्यावरणीय समतोलावर आणि प्रशासनाच्या विश्वासार्हतेवर परिणाम होईल, अशी चर्चा सध्या संपूर्ण तालुक्यात रंगली आहे.
🖋️ – जितेंद्र करंडे, प्रतापगड प्रतिनिधी
उत्तम! खरी पत्रकारीता.
ReplyDeleteधन्यवाद 🙏
Delete