साताऱ्यात कोयना विभागात रानगव्याच्या हल्ल्याने शेतकऱ्याचा मृत्यू; १०५ गावांचा संताप उसळला — वनविभागावर निष्क्रीयतेची झोड!

साताऱ्यात कोयना विभागात रानगव्याच्या हल्ल्याने शेतकऱ्याचा मृत्यू; १०५ गावांचा संताप उसळला — वनविभागावर निष्क्रीयतेची झोड!

जितेंद्र कारंडे ,

प्रतापगड प्रतिनिधी –

सातारा जिल्ह्यातील महाबळेश्वर तालुक्यातील कोयना विभागात वन्यजीवांच्या हल्ल्यांची मालिका थांबण्याचे नाव घेत नाही. सोनाट गावातील शेतकरी राघू जानू कदम (वय ४८) यांचा रानगव्याच्या हल्ल्यात जागीच मृत्यू झाल्याची दुर्दैवी घटना घडली. सकाळी नेहमीप्रमाणे ते शेतीकामासाठी गेले असताना अचानक रानगव्याने त्यांच्या अंगावर झडप घातली. गव्याच्या तीक्ष्ण शिंगांनी त्यांच्या छातीवर प्राणघातक वार केले, ज्यामुळे त्यांनी घटनास्थळीच प्राण सोडले.

ही घटना समजताच संपूर्ण कोयना विभाग हादरला. सोनाट, भिलार, तापोळा, वारसोली, आणि बामणोलीपर्यंतच्या सुमारे १०५ गावांतील शेतकऱ्यांमध्ये तीव्र संतापाची लाट उसळली. नागरिकांनी मृतदेहावर अंत्यसंस्कार न करण्याचा निर्णय घेत वनविभागाच्या विरोधात जोरदार घोषणाबाजी केली. काही काळ परिस्थिती तणावपूर्ण बनली होती.

वनविभागाचे अधिकारी घटनास्थळी दाखल झाले असले तरी, स्थानिकांनी त्यांच्यावर "फक्त पंचनामा आणि दिलास्याची भाषा" देत बसल्याचा आरोप केला. "दर महिन्याला कुणाचातरी जीव जातो, पण उपाययोजना काही होत नाही," असे नागरिकांनी जाहीरपणे सांगितले.

शेतकऱ्यांच्या जीवाशी खेळ – वनविभागावर निष्क्रीयतेचा आरोप

गेल्या काही महिन्यांत कोयना, तापोळा, महाबळेश्वर परिसरात रानगवे, बिबटे आणि रानडुक्करांच्या हल्ल्यांत अनेक शेतकरी गंभीर जखमी झाले आहेत. काहींचा मृत्यूही झाला आहे. तरीही वनविभागाने यावर प्रभावी उपाययोजना न केल्याचा आरोप शेतकरी संघटनांनी केला आहे.

"वनविभाग फक्त हल्ल्यानंतर येतो, अहवाल करतो आणि प्रकरण मिटवतो. प्रत्यक्षात गावे सुरक्षित करण्यासाठी ना फेन्सिंग, ना प्रकाशयोजना, ना सतर्कता पथक," अशी जोरदार टीका स्थानिक ग्रामस्थांनी केली.

 शासनाला अल्टिमेटम

कोयना परिसरातील ग्रामस्थांनी स्पष्ट इशारा दिला आहे की —

> “चार दिवसांत ठोस उपाययोजना न झाल्यास आणि मृत शेतकऱ्याच्या कुटुंबाला तत्काळ आर्थिक मदत मिळाली नाही, तर संपूर्ण कोयना विभाग रस्त्यावर उतरेल.”

गावकऱ्यांनी वनविभागाला जबाबदार धरत, जंगलातील रानगव्यांच्या वाढत्या संख्येवर नियंत्रण आणण्याची मागणी केली आहे. शेतकरी रात्री शेतीकडे जाण्यास घाबरत आहेत, तर महिलावर्ग आणि मुलांना घराबाहेर पडतानाही भीती वाटत आहे.

 प्रशासनाचे मौन चिंताजनक

या घटनांवर स्थानिक प्रशासन आणि वनविभागाचे मौन अधिक संतापजनक ठरत आहे. रानगवे, रानडुक्कर आणि बिबटे यांच्या वाढत्या हालचालींना रोखण्यासाठी ठोस धोरण नसल्याने शेतकऱ्यांचा जीव धोक्यात येत आहे.

शेतकरी संघटनांनी राज्य शासनाला मागणी केली आहे की,

1. मृतकाच्या कुटुंबास किमान २५ लाखांची आर्थिक मदत द्यावी,

2. प्रत्येक गावात वनसुरक्षा पथक तैनात करावे,

3. फेन्सिंग, ट्रॅपिंग आणि ड्रोन सर्व्हेक्षण सारख्या आधुनिक उपायांचा अवलंब करावा.

महाबळेश्वरच्या निसर्गरम्य कोयना खोऱ्यात आता भीतीचे सावट आहे. निसर्गावर प्रेम करणाऱ्या या भागातील शेतकऱ्यांच्या डोळ्यांत आज संताप आणि अश्रू दोन्ही आहेत. शासन आणि वनविभागाने जर तातडीने लक्ष दिले नाही, तर ‘कोयना जनआंदोलन’ उभारण्याची तयारी ग्रामस्थांनी दर्शवली आहे.