वॉर्डसभा आणि समिती सभांना नवे महत्त्व : मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियानामुळे गावोगावी लोकसहभाग वाढणार

वॉर्डसभा आणि समिती सभांना नवे महत्त्व : मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियानामुळे गावोगावी लोकसहभाग वाढणार

✍️ विजय जाधव 

  सातारा प्रतिनिधी

गावाच्या सर्वांगीण विकासासाठी सुरू असलेल्या मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियानाने ग्रामपंचायतींना नवी दिशा मिळाली आहे. या अभियानात ८ घटक विषयांवर आधारित मुल्यांकन होत असून १०० दिवसांच्या कालावधीत १०० गुणांच्या निकषांवर प्रत्येक ग्रामपंचायतीची स्पर्धा होणार आहे. यातून विकासाचे नवे मानदंड निश्चित होणार असून गावोगावी लोकसहभाग वाढविण्यासाठी वॉर्डसभा आणि समितीच्या सभांचे महत्त्व पूर्वीपेक्षा अधिक अधोरेखित झाले आहे.

🌱 स्पर्धेत निर्णायक ठरणारे गुण
राज्यातील तब्बल २७,८६१ ग्रामपंचायती या स्पर्धेत सहभागी होत असल्याने प्रत्येक गुण निर्णायक ठरणार आहे. ग्रामपंचायत अधिनियम कलम ७ नुसार प्रत्येक वॉर्डमध्ये वॉर्डसभा घेणे बंधनकारक आहे, तर कलम ४९ नुसार विविध समित्यांच्या सभा घेणे आवश्यक आहे. मासिक सभा, महिला सभा, वॉर्डसभा, समिती सभा व ग्रामसभा यांचे नियमित आयोजन केल्यास अभियानात गुण मिळतात. त्यामुळे आता गावागावांत या सभांची सातत्याने नोंद घेतली जाणार आहे.

📜 वॉर्डसभेची जबाबदारी व पारदर्शकता
ग्रामपंचायत अधिनियम कलम ७ नुसार वॉर्डसभा घेणे हा त्या वॉर्डच्या सदस्यांचा कर्तव्यभाग आहे. या सभेला अध्यक्ष व सचिव हे वॉर्डचेच सदस्य असतात आणि रोटेशन पद्धतीने त्यांची जबाबदारी बदलत राहते. वॉर्डाच्या विकासाशी संबंधित महत्त्वाच्या विषयांची पत्रिका तयार करून चर्चा केली जाते. सचिवाने प्रोसिडींग लिहून त्याची प्रत ग्रामपंचायतीला सादर करणे अनिवार्य असून, तो अभिलेख म्हणून जतन केला जातो. यामुळे निर्णय प्रक्रियेत पारदर्शकता आणि लोकांचा सहभाग वाढतो.

🌾 समितींचे कार्य आणि जबाबदाऱ्या
कलम ४९ नुसार ग्रामपंचायतीत सरपंचांच्या अध्यक्षतेखाली आवश्यक समित्या स्थापन करणे बंधनकारक आहे. यामध्ये किमान १२ ते कमाल २४ सदस्यांची निवड ग्रामसभेतून केली जाते आणि त्यात योग्य प्रमाणात महिला सदस्यांचा समावेश करणे आवश्यक आहे. या समित्यांत ग्राम आरोग्य पोषण, पाणीपुरवठा व स्वच्छता, कृषी विकास, शाळा व्यवस्थापन, बाल हक्क संरक्षण आणि जैव विविधता समित्या अनिवार्य आहेत. समित्यांचे सचिव म्हणून ग्रामपंचायत अधिकारी काम पाहतात. ग्रामसभेत ठरविल्यानुसार या समित्या गावातील विविध विकास कामांची जबाबदारी घेतात आणि वेळोवेळी सभा घेऊन त्याचे नियोजन करतात.

🏛️ प्रशासनाचा सक्रिय सहभाग
जिल्हा परिषदेच्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी याशनी नागराजन यांनी जिल्ह्यातील सर्व शासकीय अधिकारी व कर्मचाऱ्यांना या अभियानात सक्रिय सहभाग घेण्याचे आदेश दिले आहेत. वॉर्डसभा आणि समिती सभांमध्ये शासकीय अधिकारी व कर्मचारी सहभागी झाल्याने या उपक्रमातून केवळ ग्रामपंचायतीच नव्हे, तर शासन यंत्रणा आणि लोकसहभाग एकत्र येऊन विकासाला गती मिळणार आहे.

✨ लोकशाही अधिक सक्षम, विकासाला नवी चालना
मुख्यमंत्री समृद्ध पंचायतराज अभियानामुळे केवळ स्पर्धात्मक वातावरण निर्माण होणार नाही, तर गावातील प्रत्येक घटक निर्णय प्रक्रियेत सहभागी होईल. वॉर्डसभा व समिती सभा या नियमित होऊ लागल्यास ग्रामपंचायतींचे काम अधिक सक्षम होईल आणि लोकशाही तत्त्वांना नवी बळकटी मिळेल.

👉 या अभियानानंतरही अशाच सभांचा नियमितपणे सुरू राहणारा उपक्रम ग्रामपंचायतींच्या कामकाजाला स्थैर्य देईल आणि गावांच्या सर्वांगीण विकासाचा पाया भक्कम करेल, असा विश्वास व्यक्त होत आहे.

---